Stokta para bağlamak e-ticaret işletmelerinin en görünmez maliyetlerinden biridir. Stok devir hızı, eldeki stokun belirli dönemde ne kadar hızlı satışa dönüştüğünü anlamaya yardımcı olur.
Tek başına yüksek veya düşük oran “iyi/kötü” değildir. Ürün kategorisi, tedarik süresi, sezon ve kâr marjı birlikte değerlendirilmelidir.
Stok devir hızı formülü
Yaygın formül: Satılan malın maliyeti / Ortalama stok. Ortalama stok basit yaklaşımda dönem başı ve dönem sonu stok değerinin ortalaması alınarak hesaplanabilir.
Devir gün sayısı nasıl bulunur?
Yaklaşık stok gün sayısı için dönem gün sayısı stok devir hızına bölünebilir. Bu değer ürünün parasının ortalama kaç gün stokta bağlı kaldığını anlamayı kolaylaştırır.
Düşük devir hızı ne anlatabilir?
- Fazla stok alımı
- Düşük talep
- Yanlış fiyatlama
- Sezon sonu ürün
- Pazarlama ve ürün sayfası problemi
Çok yüksek devir hızı da riskli olabilir
Stok çok hızlı tükeniyorsa satış kaçırıyor olabilirsiniz. Amaç mümkün olan en yüksek devir değil; tedarik süresi ve güvenlik stoğuyla dengeli bir seviyedir.
Örnek hesaplama
Dönemde satılan malın maliyeti 600.000 TL, dönem başı stok 120.000 TL ve dönem sonu stok 180.000 TL olsun. Ortalama stok 150.000 TL, stok devir hızı 4 olur. 90 günlük dönemde yaklaşık stok gün sayısı 22,5 gündür. Örnek yalnız yöntemi göstermek içindir.
Uygulama kontrol listesi
- Stokları maliyet değeriyle raporlayın.
- Kategori ve SKU bazında ayrı hesaplayın.
- Tedarik süresini devir gün sayısıyla karşılaştırın.
- Yavaş stoklar için aksiyon listesi oluşturun.
- Stokta yok oranını devir hızıyla birlikte izleyin.
Sık yapılan hatalar
- Ciroyu stok maliyetine bölmek.
- Sezonluk ürünleri yıllık ortalamayla yorumlamak.
- Stokta yok kaynaklı kayıp satışı göz ardı etmek.
- Tüm ürünleri tek ortalamada eritmek.
Dataweb’de ilgili rehberler
- E-ticarette kâr marjı nasıl hesaplanır?
- E-ticarette ürün fiyatı nasıl belirlenir?
- E-ticarette stok takibi
Kaynaklar ve güncellik notu
Formüller karar vermeyi kolaylaştırır; ancak tek bir metrik iş sonucunu tek başına açıklamaz. Veriyi aynı dönem ve aynı kapsamla ölçüp satış, kârlılık ve nakit akışıyla birlikte değerlendirin.